NGÀNH LOGISTICS LÀ GÌ? TỔNG QUAN CHI TIẾT VÀ CƠ HỘI VIỆC LÀM

Logistics là ngành gì đang là câu hỏi được nhiều học sinh, sinh viên quan tâm khi thương mại điện tử, xuất nhập khẩu và chuỗi cung ứng ngày càng phát triển. Nếu chỉ hiểu Logistics là vận chuyển hàng hóa thì chưa đầy đủ. Đây là lĩnh vực bao gồm nhiều hoạt động từ lập kế hoạch, quản lý kho, kiểm soát tồn kho, xử lý đơn hàng đến vận tải, giao nhận và tối ưu chi phí.

Vậy cụ thể ngành Logistics làm gì, khác gì với quản lý chuỗi cung ứng và học Logistics ra trường làm công việc nào? HBR Holdings Careers sẽ giúp bạn tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

1. Logistics là ngành gì? 

Hiểu đơn giản, Logistics là lĩnh vực tổ chức, quản lý và tối ưu dòng di chuyển của hàng hóa, nguyên vật liệu và các nguồn lực liên quan từ điểm xuất phát đến điểm tiêu thụ. Mục tiêu là đưa đúng sản phẩm đến đúng nơi, đúng thời điểm, đúng đối tượng với chất lượng phù hợp và chi phí hợp lý.

Ví dụ, với một doanh nghiệp thương mại điện tử, Logistics không đơn thuần là thuê đơn vị giao hàng. Doanh nghiệp còn phải xác định lượng tồn kho phù hợp, bố trí sản phẩm trong kho, xử lý đơn, đóng gói, lựa chọn đối tác vận chuyển, theo dõi tình trạng giao hàng và xử lý hàng hoàn. 

2. Các dịch vụ và hoạt động cốt lõi của ngành Logistics

Các hoạt động trong Logistics có thể khác nhau tùy mô hình doanh nghiệp, loại hàng hóa và phạm vi thị trường. FPT IS liệt kê những nghiệp vụ điển hình như vận tải hàng nhập/xuất kho, quản lý đội tàu và kho bãi, thực hiện đơn hàng, quản trị tồn kho, đóng gói và chăm sóc khách hàng.

Một quy trình Logistics dịch vụ thường có những nhóm hoạt động chính sau:

• Quản lý vận tải: Lập kế hoạch, lựa chọn phương thức vận chuyển đường bộ, đường biển, đường hàng không hoặc đường sắt; xây dựng tuyến đường và theo dõi quá trình giao nhận.
• Quản lý kho bãi: Tiếp nhận hàng, sắp xếp vị trí lưu trữ, xuất – nhập kho, kiểm kê và kiểm soát điều kiện bảo quản.
• Quản trị hàng tồn kho: Theo dõi số lượng hàng thực tế, xác định mức tồn phù hợp và hạn chế tình trạng hết hàng hoặc tồn kho quá lớn.
• Xử lý đơn hàng: Tiếp nhận đơn, kiểm tra thông tin, phân bổ hàng hóa, chuẩn bị hàng và theo dõi trạng thái thực hiện.
• Đóng gói và bảo quản: Lựa chọn bao bì, phương pháp đóng gói và điều kiện bảo quản phù hợp với đặc tính sản phẩm.
• Giao nhận và phân phối: Tổ chức đưa hàng từ kho đến cửa hàng, đại lý, doanh nghiệp hoặc người tiêu dùng cuối.
• Xuất nhập khẩu và thủ tục hải quan: Chuẩn bị chứng từ, khai báo hải quan, theo dõi thông quan và phối hợp với các bên trong hoạt động vận chuyển quốc tế.
• Logistics ngược – Reverse Logistics: Tiếp nhận hàng hoàn, đổi trả, sửa chữa, tái sử dụng hoặc xử lý sản phẩm sau bán hàng.

Các nghiệp vụ này có mối liên hệ chặt chẽ. Một doanh nghiệp kiểm soát vận chuyển tốt nhưng quản lý tồn kho kém vẫn có thể gặp tình trạng giao hàng chậm. Ngược lại, tồn kho lớn giúp giảm nguy cơ thiếu hàng nhưng có thể làm tăng chi phí lưu kho và vốn bị chiếm dụng.

Vì vậy, người làm Logistics phải nhìn bài toán dưới góc độ tổng chi phí và hiệu quả toàn hệ thống, thay vì tối ưu từng công đoạn một cách riêng lẻ.

3. Mô hình Logistics phổ biến

Khi tìm hiểu về ngành, bạn thường bắt gặp các thuật ngữ 1PL, 2PL, 3PL, 4PL, 5PL. Chữ PL là viết tắt của Party Logistics, còn con số phía trước thể hiện cấp độ và mức độ tham gia của các bên vào hoạt động Logistics.

4. Học ngành Logistics ra trường làm gì? 

Nếu đang thắc mắc học ngành Logistics ra làm gì, bạn không nhất thiết phải làm một công việc có tên “nhân viên Logistics”. Đây là lĩnh vực có hệ thống vị trí khá rộng, trải dài từ chứng từ, kho vận đến thu mua và lập kế hoạch chuỗi cung ứng. 

Một số vị trí phổ biến gồm:

• Nhân viên chứng từ xuất nhập khẩu – Documentation Staff: Chuẩn bị và kiểm tra invoice, packing list, vận đơn cùng các chứng từ phục vụ xuất nhập khẩu và thông quan.
• Nhân viên/Chuyên viên Logistics: Theo dõi đơn hàng, phối hợp vận chuyển, xử lý vấn đề phát sinh và làm việc với kho, hãng vận chuyển hoặc khách hàng.
• Điều phối vận tải – Transportation Coordinator: Sắp xếp phương tiện, lịch giao nhận, tuyến đường và theo dõi tiến độ vận chuyển.
• Nhân viên Freight Forwarding: Phối hợp hoạt động giao nhận quốc tế, booking, vận chuyển và chứng từ với hãng tàu, hãng bay và khách hàng.
• Chuyên viên quản lý kho và tồn kho: Kiểm soát nhập – xuất – tồn, bố trí hàng hóa, kiểm kê và theo dõi hiệu suất vận hành kho.
• Chuyên viên thu mua – Procurement/Purchasing: Tìm kiếm nhà cung cấp, lấy báo giá, đàm phán và kiểm soát tiến độ cung ứng.
• Nhân viên xuất nhập khẩu/hải quan: Chuẩn bị hồ sơ, khai báo và theo dõi quá trình thông quan hàng hóa.
• Supply Chain Planner/Analyst: Phân tích dữ liệu, dự báo nhu cầu, lập kế hoạch cung ứng và hỗ trợ tối ưu tồn kho.

5. Những tố chất và kỹ năng cần có để theo đuổi ngành Logistics

Logistics là ngành có sự giao thoa giữa vận hành, kinh doanh, công nghệ và quản trị. Vì vậy, kiến thức chuyên môn chỉ là một phần. Người theo nghề còn cần khả năng phối hợp nhiều bên và giải quyết tình huống nhanh.

Một số tố chất và kỹ năng quan trọng gồm:

• Ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh: Nhiều chứng từ, email, hợp đồng và thuật ngữ Logistics sử dụng tiếng Anh. Ngoại ngữ càng quan trọng nếu làm xuất nhập khẩu hoặc Logistics quốc tế.
• Tư duy logic: Người làm Logistics thường phải xử lý những bài toán liên quan đến thời gian, tuyến vận chuyển, tồn kho, chi phí và năng lực cung ứng.
• Khả năng phân tích dữ liệu: Excel, dashboard và dữ liệu vận hành được sử dụng để theo dõi tồn kho, thời gian giao hàng, chi phí và hiệu suất.
• Kỹ năng giải quyết vấn đề: Xe chậm, hàng thiếu, chứng từ sai, cảng ùn tắc hoặc lịch giao thay đổi đều là những tình huống có thể xảy ra trong thực tế.
• Khả năng chịu áp lực thời gian: Logistics liên quan trực tiếp đến deadline giao hàng và tiến độ của nhiều bộ phận nên công việc có thể có những giai đoạn áp lực cao.
• Kỹ năng giao tiếp và phối hợp: Một đơn hàng có thể cần sự phối hợp giữa khách hàng, nhà cung cấp, kho, hãng vận tải, nhân viên chứng từ và cơ quan hải quan.
• Tính cẩn thận: Một sai sót nhỏ về số lượng, địa chỉ, mã hàng hoặc chứng từ có thể dẫn đến chậm giao, phát sinh chi phí hoặc ảnh hưởng đến khách hàng.
• Khả năng sử dụng công nghệ: ERP, WMS, TMS, hệ thống quản lý đơn hàng, mã vạch và các công cụ phân tích dữ liệu ngày càng xuất hiện nhiều trong môi trường Logistics hiện đại.

Đặc biệt, trong bối cảnh ngành đang chuyển mạnh sang số hóa và tự động hóa, ứng viên trẻ nên tránh tư duy rằng Logistics chỉ là nghề “điều xe” hay “làm chứng từ”. Năng lực sử dụng dữ liệu, công nghệ và tư duy tối ưu quy trình sẽ ngày càng tạo ra khác biệt trong lộ trình nghề nghiệp.

Tóm lại, nếu bạn đang tìm hiểu logistics là ngành gì, có thể hiểu đây là lĩnh vực quản lý và tối ưu quá trình lưu chuyển, lưu trữ và phân phối hàng hóa nhằm bảo đảm sản phẩm đến đúng nơi, đúng thời điểm và với chi phí hợp lý. Logistics cũng không phải một nghề đơn lẻ mà mở ra nhiều hướng phát triển như xuất nhập khẩu, giao nhận, kho vận, thu mua, điều phối vận tải và quản lý chuỗi cung ứng.

Theo dõi HBR Holdings Careers để cập nhật thêm kiến thức nghề nghiệp, kỹ năng ứng tuyển và những cơ hội việc làm phù hợp với định hướng phát triển của bạn.